ภูมิศาสตร์ของประเทศไทย
พื้นที่ของประเทศไทยแบ่งเป็น 77 จังหวัดทางรัฐศาสตร์ หรือ 6 ภาคทางภูมิศาสตร์ หรือ 6 ภาคทางภูมิอากาศ
| ภูมิศาสตร์ | ภูมิอากาศ | จำนวน | จังหวัด | เลขจังหวัด |
| อีสาน | อีสาน | 20 | นครราชสีมา,บุรีรัมย์,สุรินทร์,ศรีสะเกษ,อุบลราชธานี,ยโสธร,ชัยภูมิ,อำนาจเจริญ,บึงกาฬ,หนองบัวลำภู, ขอนแก่น,อุดรธานี,เลย,หนองคาย,มหาสารคาม,ร้อยเอ็ด,กาฬสินธุ์,สกลนคร,นครพนม,มุกดาหาร | 30-49 |
| เหนือ | เหนือ | 9 | เชียงใหม่,ลำพูน,ลำปาง,อุตรดิตถ์,แพร่,น่าน,พะเยา,เชียงราย,แม่ฮ่องสอน | 50-58 |
| ตะวันตก | เหนือ | 1 | ตาก | 63 |
| กลาง | เหนือ | 5 | กำแพงเพชร,สุโขทัย,พิษณุโลก,พิจิตร,เพชรบูรณ์ | 62,64,65,66,67 |
| กลาง | กลาง | 16 | กรุงเทพมหานคร,สมุทรปราการ,นนทบุรี,ปทุมธานี,พระนครศรีอยุธยา,อ่างทอง,ลพบุรี,สิงห์บุรี,ชัยนาท,สระบุรี, นครสวรรค์,อุทัยธานี,สุพรรณบุรี,นครปฐม,สมุทรสาคร,สมุทรสงคราม | 10-19,60,61,72,73,74,75 |
| กลาง | ตะวันออก | 1 | นครนายก | 26 |
| ตะวันออก | ตะวันออก | 7 | ชลบุรี,ระยอง,จันทบุรี,ตราด,ฉะเชิงเทรา,ปราจีนบุรี,สระแก้ว | 20,21,22,23,24,25,27 |
| ตะวันตก | กลาง | 2 | ราชบุรี,กาญจนบุรี | 70,71 |
| ตะวันตก | ใต้ฝั่งตะวันออก | 2 | เพชรบุรี,ประจวบคีรีขันธ์ | 76,77 |
| ใต้ | ใต้ฝั่งตะวันออก | 8 | นครศรีธรรมราช,สุราษฎร์ธานี,ชุมพร,สงขลา,พัทลุง,ปัตตานี,ยะลา,นราธิวาส | 80,84,86,90,93,94,95,96 |
| ใต้ | ใต้ฝั่งตะวันตก | 6 | กระบี่,พังงา,ภูเก็ต,ระนอง,สตูล,ตรัง | 81,82,83,85,91,92 |
ภาคทางภูมิศาสตร์ แบ่งได้ 6 ภาค ได้แก่
- ภาคอีสาน ที่ราบสูง
- ภาคเหนือ เทือกเขา
- ภาคกลาง ที่ราบลุ่ม
- ภาคตะวันออก ที่ราบใต้เขาสันกำแพง
- ภาคตะวันตก เทือกเขาตะนาวศรี
- ภาคใต้ แหลมระหว่างทะเลอันดามันและอ่าวไทย
แต่กรมอุตุนิยมวิทยาแบ่ง 6 ภาคทางภูมิอากาศ ได้แก่
| อุณหภูมิ | ฤดูหนาว | ฤดูร้อน | ฤดูฝน | ||||||
| องศาเซลเซียส | ต่ำสุดเฉลี่ย | เฉลี่ย | สูงสุดเฉลี่ย | ต่ำสุดเฉลี่ย | เฉลี่ย | สูงสุดเฉลี่ย | ต่ำสุดเฉลี่ย | เฉลี่ย | สูงสุดเฉลี่ย |
| ภาคเหนือ | 17.5 | 23.4 | 31.1 | 21.8 | 28.1 | 36.1 | 23.8 | 27.3 | 32.4 |
| ภาคอีสาน | 18.7 | 24.2 | 30.6 | 23.2 | 28.6 | 35.2 | 24.4 | 27.6 | 32.6 |
| ภาคกลาง | 21.2 | 26.2 | 32.3 | 24.6 | 29.7 | 36.2 | 24.8 | 28.2 | 33.4 |
| ภาคตะวันออก | 22.3 | 26.7 | 32.0 | 25.2 | 29.1 | 34.1 | 25.2 | 28.3 | 32.3 |
| ภาคใต้ฝั่งตะวันออก | 22.8 | 26.3 | 30.4 | 24.1 | 28.2 | 33.0 | 24.4 | 27.8 | 32.7 |
| ภาคใต้ฝั่งตะวันตก | 23.2 | 27.0 | 32.0 | 24.0 | 28.4 | 34.1 | 24.3 | 27.5 | 31.6 |
ภูมิอากาศแบ่งได้เป็น 3 ฤดูตามช่วงเวลาของแต่ละปี
- ฤดูร้อน ระหว่างกลางเดือนกุมภาพันธ์ถึงกลางเดือนพฤษภาคม
- ฤดูฝน ระหว่างกลางเดือนพฤษภาคมถึงกลางเดือนตุลาคม มีลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้จากมหาสมุทรอินเดีย ทำให้ฝนตก
- ฤดูหนาว ระหว่างกลางเดือนตุลาคมถึงกลางเดือนกุมภาพันธ์ มีลมตะวันออกเฉียงเหนือจากประเทศจีน ทำให้อากาศเย็น
| ปริมาณน้ำฝน (มิลลิเมตร) | ฤดูหนาว | ฤดูร้อน | ฤดูฝน | รวม | จำนวนวัน ฝนตกตลอดปี |
| เหนือ | 100.4 | 187.3 | 943.2 | 1230.9 | 122 |
| อีสาน | 76.3 | 224.4 | 1103.8 | 1404.5 | 116 |
| กลาง | 127.3 | 205.4 | 942.5 | 1275.2 | 116 |
| ตะวันออก | 178.4 | 277.3 | 1433.2 | 1888.9 | 130 |
| ใต้ฝั่งตะวันออก | 827.9 | 229.0 | 608.0 | 1664.9 | 145 |
| ใต้ฝั่งตะวันตก | 464.6 | 411.3 | 1841.3 | 2717.2 | 178 |
| ความชื้นสัมพัทธ์เฉลี่ย (%) | ฤดูหนาว | ฤดูร้อน | ฤดูฝน |
| เหนือ | 74 | 63 | 81 |
| อีสาน | 69 | 66 | 80 |
| กลาง | 70 | 68 | 78 |
| ตะวันออก | 71 | 75 | 81 |
| ใต้ฝั่งตะวันออก | 81 | 78 | 79 |
| ใต้ฝั่งตะวันตก | 78 | 77 | 84 |
จุดเหนือสุด จังหวัดเชียงราย 20.47°N, 99.95°E
จุดใต้สุด จังหวัดยะลา 5.62°N, 101.13°E
จุดตะวันออกสุด จังหวัดอุบลราชธานี 15.63°N, 105.63°E
จุดตะวันตกสุด จังหวัดแม่ฮ่องสอน 18.57°N, 97.35°E
จุดสูงสุด ดอยอินทนนท์ จังหวัดเชียงใหม่ 18.58°N, 97.48°E 2565 m จากระดับน้ำทะเล
จุดลึกสุดของอ่าวไทย -85 m เฉลี่ย -58 m
จุดลึกสุดของทะเลอันดามัน -4198 m เฉลี่ย -1096 m
คิดเป็นความยาวแนวเหนือใต้ 1700 km แนวตะวันออกตะวันตก 900 km
แผนที่ประเทศไทย เกือบจะแบน โดยต่างจากพื้นราบเล็กน้อยดังนี้
- ความสูงของยอดเขา (ความหนาของเส้นสีเหลือง) 2.6/900 = 0.29%
- ความสูงจากความโค้ง (ความโค้งของเส้นสีเหลือง) (1-cos(16°/2))/16° = 3.5%
- ความแตกต่างของความกว้างที่เหนือสุดกับใต้สุด (cos(5°)-cos(21°))/(cos(5°)+cos(21°)) = 3.2%
- ความแตกต่างของสัดส่วนแนวเหนือใต้กับออกตก 1-cos(15°) = 3.4%