ดวงอาทิตย์

Sun

ดวงอาทิตย์ คือ ดาวฤกษ์ที่ใกล้โลกที่สุด และเป็นดาวฤกษ์เพียงดวงเดียวในล้านล้านกิโลเมตรรอบโลก

ดวงอาทิตย์มีมวล 1.988 x 1030 kg รัศมี 696,000 km โดย 70-74% เป็นไฮโดรเจน 24-28% เป็นฮีเลียม ส่วนที่เหลือ 2% เป็นธาตุอื่นๆ นำโดยออกซิเจน คาร์บอน นีออน และเหล็ก ภายในแกนของดวงอาทิตย์มีปฏิกิริยานิวเคลียร์เปลี่ยนไฮโดรเจนเป็นฮีเลียม สร้างพลังงานประมาณ 1,368 W/m2 ที่ 1 AU ด้วยอุณหภูมิของผิวแสง (Photosphere) ประมาณ 5,772 K

คุณสมบัติเทียบกับดาวดวงอื่น

ดวงอาทิตย์เป็นดาวฤกษ์ในแถบหลักประเภท G (สีเหลือง) สว่างประมาณเปอร์เซ็นไทล์ที่ 15 ของดาราจักรทางช้างเผือก ซึ่งดาวส่วนใหญ่เป็นประเภท M (สีแดง) ดวงอาทิตย์จัดอยู่ในกลุ่ม 1 คือมีโลหะมากอายุน้อย โดยดวงอาทิตย์มีอายุราว 4.6 พันล้านปี ต่างจากดาวกลุ่ม 2 ที่มีโลหะน้อยอายุมาก ตำแหน่งของดวงอาทิตย์อยู่ในแขนนายพราน (Orion) ในดาราจักรทางช้างเผือก ห่างจากศูนย์กลางราว 24,000 ปีแสง ใช้เวลาโคจรรอบดาราจักรราว 240 ล้านปี

สนามแม่เหล็ก

ดวงอาทิตย์มีสนามแม่เหล็กไม่สม่ำเสมอ 0.1-0.2 mT และสูงได้ถึง 300 mT บริเวณจุดบอดบนดวงอาทิตย์ (Sun spots) จุดบอดนั้นเป็นบริเวณที่มืดและเย็นกว่าบริเวณโดยรอบเนื่องจากสนามแม่เหล็กทำให้การถ่ายเทความร้อนจากภายในลดลง

สนามแม่เหล็กของดวงอาทิตย์กลับขั้วแบบกึ่งมีคาบประมาณ 11 ปี

  1. เริ่มนับรอบจากช่วงจุดบอดน้อยสุด (Solar minimum) สนามที่ขั้วเข้ม สนามรูปโดนัทอ่อน
  2. มวลของดวงอาทิตย์บริเวณเส้นศูนย์สูตรหมุนเร็วกว่า สนามแม่เหล็กจึงเบนจากที่ขั้วสู่รูปโดนัท
  3. จุดบอดจึงเริ่มขึ้นบริเวณละติจูดราว 30 องศาทั้งเหนือใต้ เข้าสู่ช่วงจุดบอดมากสุด (Solar maximum) สนามที่ขั้วอ่อน สนามรูปโดนัทเข้ม
  4. ตำแหน่งที่จุดบอดเกิดขึ้นเคลื่อนเข้าบริเวณใกล้เส้นศูนย์สูตรแทน เมื่อสนามรูปโดนัทอ่อนลง
  5. สนามที่ขั้วกลับมาเข้มอีกครั้งในทิศตรงข้ามกับรอบก่อน เริ่มต้นช่วงจุดบอดน้อยสุดรอบใหม่